slogan-01

Tiếc là gii Nobel Văn hc chưa ln nào xướng tên Adonis tuy đã nhiu ln được đề c, sm nht là t năm 1988. "Thơ ca làm cho cuc sng trên trái đất này tt đẹp hơn, bt phù phiếm, bt khđau hơn."

Thơ Adonis

Nhà thơ Lebanon - Syria

(1930 -           )

adonis-1

       Nghe như c tích chuyn cu bé Ali Ahmed Saïd Esber, con nhà nông dân vùng Al Qassabina, min tây nước Syria: t ch nhà nghèo, không được ti trường, sau có cơ hi đi hc và đạt trình độ tiến sĩ; t ch thu nh làm thơ gi các báo nhưng không bài nào được đăng, sau li là người sáng lp mt tp chí chuyên v thơ và tr thành " nhà thơ vĩ đại nht còn sng ca thế gii Á Rp" vi bút danh Adonis.

       Mi chuyn bt đầu khi, tui mười bn, được tin v tng thng đầu tiên ca nước Cng hoà Syria mi giành độc lp v thăm làng, cu tìm mi cách đểđến đọc trước mt tng thng bài thơ mà cu viết vào dp này. S tưởng thưởng tng thng dành cho cu (theo đúng nguyn vng) là hc bng để vào hc ti mt trường ca người Pháp Tartus. Đỗ tú tài, Adonis hc tiếp đại hc Damascus và tt nghip c nhân triết hc năm 1954. Năm 1956, sau khi tù gn mt năm vì tham gia vào mt đảng phái đối lp, Adonis trn sang Beirut, thđô nước Lebanon ri tr thành công dân ca nước này. Ông đỗ tiến sĩ năm 1973 và tr thành giáo sư văn hc Á Rp ti Đại hc Lebanon, giáo sư thnh ging ti Đại hc Damascus và nhiu trường đại hc Pháp , Thu sĩ và M. Tình hình ni chiến Lebanon khiến ông phi ri b x này và qua sng ti Pháp t năm 1985.

             Tuy được giáo dc theo truyn thng Hi giáo, Adonis sm tiếp thu nh hưởng văn hoá phương Tây. Trong thi gian theo hc đại hc, ông t hc ngoi ng vàđọc nhiu tác phm ca Pháp. Ông đã dch nhiu văn thơ kch ca các tác gi châu Âu, nht là Pháp ( Baudelaire, Henri Michaux ...).

         Tình yêu đối vi thơ ca ca Adonis được cha truyn cho t nh và bút danh này ông ký vào bài thơ đầu tiên được đăng báo lúc 19 tui. Thơ ca ông là mt tng hp gia s làm mi ca ch nghĩa hin đại và tính cht huyn bí ca Á Rp cđin. Va là nhà thơ, ông cũng là nhà phê bình văn hc, nhà lý thuyết thơ. Ông ch trương: "Ngày nay, thơđương đầu vi mt s nguy him không do t chính nó mà do ngôn t mà nó dn ti. Thơ b che lp bi th ngôn tđó. Bây giđộc gi không đọc chính bài thơ na, mà đọc nhà thơ, đọc nhng th liên quan, nhng xu hướng ca nhà thơ. Người ta đọc nhng gì mi người phát biu v nhà thơ và v thơ ca. Đối vi nhà phê bình, nhà thơ tr thành mt phương tin để khng định s la chn, để gii bày nhng lý thuyết, ch không để tiếp cn bài thơ như nó vn là thế. Đây là th phê bình mun gii mã thơ ca qua phát ngôn ca mi người. S phê bình đích thc hoàn toàn trái ngược hn, nó khám phá thế gii thông qua thơ ca. Nó đạt ti sc mnh ca chính ngôn ng không bng phương tin nào khác hơn chính thơ ca".

               Gn 70 năm sáng tác, Adonis đã xut bn nhiu tp thơ giá tr, viết bng tiếng Á Rp và được dch sang nhiu th tiếng. Ngoài Gii thưởng Thơ ca Quc gia Lebanon (năm 1974), Adonis còn nhn được nhiu gii thưởng cao quý ca các nước Nga, B, Pháp, Th Nhĩ K, đáng k nht là gii thưởng mang tên văn hào Goethe ca nước Đức "v toàn b tác phm" ca ông. Ch tiếc là gii Nobel Văn hc chưa ln nào xướng tên Adonis tuy đã nhiu ln được đề c, sm nht là t năm 1988.

               Đối vi Adonis, s mnh ca thơ ca trước sau vn là:

             "Thơ ca làm cho cuc sng trên trái đất này tt đẹp hơn, bt phù phiếm, bt khđau hơn. "

          

(NHNG BÀI THƠ KHÔNG ĐỀ)

Vào mt đêm trăng tròn

Hãy th chăm chú nhìn lên thiên hà

Bn s thy nó là dòng sông

Vi đôi tay bn là sông nhánh

Và khuôn ngc là ca sông.

---

Hôm nay bu tri đã viết bài thơ

Bng màu mc trng

Và gi tên là tuyết.

---

Gic mơ ca bn tr li

       trong khi bn giàđi

Gic mơ ln lên khi tiến bước

V phía tui thơ.

---

Gic mơ là con nga

Ch ta đến chn xa

Mà không h dch chuyn.

---

Mây lang thang hoài cũng mt

Nó ghé xung con sông gn nht

Để git áo

Mây va nhúng chân xung nước

Thì chiếc áo rã tan

Và biến mt.

---

Đoá hng bước ra khi giường

Cm đôi bàn tay ca ban mai

Để gii mt.

---

Hn bước đi trên trin dc mùa thu

Ta vào cánh tay mùa xuân.

---

Bu tri cũng khóc

Nhưng lau nước mt

Bng chiếc khăn quàng chân tri.

---

Khi cơn mt đến

Gió tri tm thm không gian

Để nm dài lên.

---

Làm sao din t cho cây

Hương v ca trái

Cho chiếc cung

Công vic ca si dây?

---

Như mt bàn tay

Ánh sáng di chuyn

Trên thân th ca bóng ti.

---

Tôi ký hoà ước vi mây

Để gii thoát cho mưa

Và ký hoà ước khác vi gió

Để gió gii thoát

Cho mây và tôi.

---

Kýc - căn nhà khác ca mình

Nơi bn ch có th bước vào

Vi thân thđã tr thành

Hoài nim.

---

Hn kho thân kia ri

Ch còn khoác lên người

Nhng li nói.

---

Hn đãđóng ca

Chng phi để giam nht nim vui

Màđể gii thoát ni su.

---

Nhng gic mơ ban đêm là nhng si ch

Ta ly đểđan dt

Nhng chiếc áo ca ban ngày.

---

Trong bi bm tôi chm vào

Nhng ngón tay ca gió

Trong cơn gió tôi đọc ra

Ch viết ca bi bm.

---

Gió thuyết ging s lng im

Tuy vn nói không ngưng ngh.

---

Cây thích hát nhng bài ca

Mà gió không nh ra được.

---

Có đôi khi

Mt tri không th ri sáng em

Thế mà ngn nến li soi t.

---

Tôi đứng trước gương soi

Không phi để nhìn mình

Mà chđể tin chc

Người tôi đang thy đó

Đúng thc là chính tôi.

---

Mi ln tôi t vn

Tôi x thân làm đôi

Tôi và mt câu hi

Câu hi tìm câu tr li

Và tôi tìm câu hi khác.

---

Hy vng có nhng ngón tay

Ch gom nht

Nhng cánh bướm li tàn.

---

Ánh sáng không t v

Ánh sáng tn công

Hoc đầu hàng.

---

Mây có nhng tư tưởng

Tia chp làm chúng bt ra

Cơn sm chuyn chúng đi xa.

( Trích dch t "Chm vào ánh sáng", bn tiếng Phápca Anne Wack Minkowski)

 

TÌNH YÊU

Con đường và mái nhà đều yêu thương tôi

Người sng và người chết

Và cái chum đất sét đỏ trong nhà

Được nước yêu thương.

Người láng ging yêu thương tôi

Cách đồng, sân đập lúa, ngn la.

Cũng yêu thương tôi là nhng cánh tay lam lũ

Làm cho thế gii tt đẹp hơn

Chng được tưởng thưởng gì cũng hân hoan.

Và nhng mnh vương ri đây đó

Bt ra t lng ngc còm cõi ca anh tôi

Mnh tht da khut sau nhng gié lúa mùa gt

Ta như nhng viên hng ngc

Còn đỏ hơn màu máu đỏ tươi.

Thn yêu thương sinh cùng lúc tôi ra đời

Yêu thương s ra sao khi tôi không còn na?

 

CÂY SU MUN

Láđổào ri nm yên trong rãnh sâu ch viết

Mang theo đoá hoa su mun

Trước khi ngôn t tr thành

Âm vang

Giao hoan trong khong ti đen.

Lá lc đường xoay tròn kiếm tìm mnh đất mê say

Hết cánh rng này sang cánh rng khác

Mang theo đoá hoa su mun.

 

HAI NHÀ THƠ

Gia âm vang và tiếng động hai nhà thơ đang đứng

Người th nht lên tiếng ta như

Mt mnh trăng v

Còn người kia lng thinh nhưđứa tr con

Hng đêm ng nm ngoan

Trong đôi tay ngn ho sơn.

 

TM GƯƠNG CHO MT CÂU HI

Tôi đã hi và hđã bo tôi, cành cây

Ph trong ngn la là chim,

H bo tôi rng khuôn mt tôi

Là nhng đợt sóng,

và khuôn mt ca thế gii là nhng tm gương,

Ngn hi đăng, ni bun chàng thu th.

Tôi đã ti, và thế gii trên đường tôi đi

Là mc, mi c ch là mt câu văn

Tôi không hay rng gia chúng ta

Có mt chiếc cu tên là "Tình Huynh đệ"

To nên bng nhng bước chân, li tiên tri và ngn la.

Tôi không hay rng khuôn mt tôi

Là con tàu lướt trong mt tia la.

TM GƯƠNG CHO TH K HAI MƯƠI

Mt quan tài mang khuôn mt đứa bé

Mt cun sách được viết bên trong rut mt con qu

Mt dã thú cm mt đoá hoa lết v phía trước

Mt hòn đá

Th trong phi mt người điên.

             Chính là nó,

             Đó là thế k hai mươi.

TM GƯƠNG CHO NHNG ÁNG MÂY

Nhng cánh chim

Nhưng bng sáp

Và mưa rơi không phi là mưa

Đúng hơn là nhng con tàu

Ch nhng git nước mt ca chúng ta.

 

TM GƯƠNG CHO MT GIC MƠ

Hãy ly gic mơ ca tôi,

May nó, khoác nó vào,

Như chiếc áo.

     Bn đã làm hôm qua

     Ng trong đôi bàn tay tôi

     Dn tôi đi loanh quanh

     Quay vòng tôi như tiếng rên

     Trong nhng chiếc xe ca mt tri,

     Chim hi âu bay vút lên

     Phóng tđôi mt tôi.

 

HOANG PHÍ

Không có đường chân tri gia chúng ta

Cây yêu thương là bi bm

Vàđêm là toa tàu ch bước tôi đi

Ch hoang mc v vi chính nó.

Không có đường chân tri gia chúng ta

Gi khc phơi bày không che đậy

Và cái chết ca tôi là mnh vi.

Người tha kế ca cát

Mang viên đá đen làm thc phm

Mt tri là dòng nước và bóng m ca nó.

 

TR CON

Tr con đọc cun sách v hin ti, và bo,

Đây là thi đim đang n hoa

T trong lòng nhng phiến lá tơi t.

Chúng viết,

Đây là thi đim chúng ta nhn ra

Làm thế nào cái chết nuôi nng trái đất

Và làm thế nào nước và nước ph bc nhau.

 

THÍ NGHIM

Vâng, tôi s không ng

Tôi s nghiên cu nhng con đường này và hiu được điu nhiu người đã biết

Vâng, tôi s gia nhp đám đông này -

   Mt bước, hai bước, ba ... /

     Mt người chết, mt cnh sát

     Mt người chết, mt cnh sát

     Mt người chết, mt cnh sát... /

Và bn s không là người làm chng chng li chúng tôi.

Tôi đây ri gia đại dương ngôn t

Nhng cánh bum ni trôi trên đỉnh

Và tôi hiu tôi đang lp li điu mi người tng nói

Và tôi hiu tôi đang ng thiếp.

 

NHNG NHÀ THƠ

Không có nơi nào cho h, _ h sưởi m

Cơ th trái đất, h làm

Chìa khoá cho không gian _

         H không to ra

         Mt dòng tc     hay mt mái nhà

         Cho nhng huyn thoi ca mình.

H viết chúng

Như cách mt tri viết lch s ca nó.

Không có nơi nào...

 

TÌM KIM

/ ... Mt con chim

Giương đôi cánh _ Phi chăng nó s

Bu tri s sp? Hay là s

Cơn gió là cun sách n trong b lông?

     C chim

     Chèn ti chân tri

     Vàđôi cánh là ch nghĩa

     Bơi li trong mê hn trn.

 

LI AI ĐIU ( dành cho cha tôi )

1.

Cha tôi là mt ngày mai

Lnh bnh p xung chúng tôi

Là mt mt tri,

Và bên trên ngôi nhà chúng tôi mây bay lên.

Tôi yêu ông, mt bí mt khó khăn b chôn vùi

Mt vng trán lm bi.

Tôi yêu ông, nhng chiếc xương đang phân rã và bùn.

2.

Trên ngôi nhà chúng tôi, im lng lan to và tiếng khóc thm tri dy

Và khi cha tôi nm xung

Mt cánh đồng cn kit, mt con chim s chy trn.

( Trích dch t Tuyn tp Thơ Adonis, bn tiếng Anh ca Khaled Mattawa ).

 

THÂN TRNG SƠN

dch và gii thiu

For Human Rights

Attorney Vo An Don

Attorney Vo An Don was ...

Ten years in prison ...

Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, ...

FORMOSA - Dân biểu tình CS đánh dân dã man

Dân biểu tình công an đánh đập dân dã man

Mã Tiểu Linh

Đinh La Thăng không đáng xách dép cho Mẹ Nấm khi đứng trước tòa

GIẢI TRÍ - LƯỢM LẶT

Trong Tận Cùng Tâm ...

"Vợ đẹp hay xấu điều ...

MỘT KIỂU CHÀO QUEN ...

Nửa thế kỷ rồi vẫn ...

Trình độ văn hóa ...

Đỉnh cao trí tuệ của ...

KHÔNG ĐƯỢC ĐỤNG ...

Đó chính là lời ...